Hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công số trong người dân

Ảnh minh họa.

Tại Phường Kinh Bắc, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến hiện đạt hơn 96%, trong khi hồ sơ nộp trực tiếp chỉ còn vài trăm trường hợp.

Ở Phường Tân Tiến, máy tính được bố trí ngay tại khu vực tiếp nhận để người dân trực tiếp thao tác nộp hồ sơ trực tuyến dưới sự hỗ trợ của cán bộ. Cách làm này phản ánh khá rõ sự thay đổi trong tư duy phục vụ ở cơ sở: không làm thay hoàn toàn cho người dân, mà hỗ trợ để người dân có thể tự sử dụng dịch vụ công số ở những lần tiếp theo.

Ở nhiều nơi, cán bộ gần như trở thành “hướng dẫn viên công nghệ” ngay tại quầy giao dịch. Bởi với không ít người dân, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người ít tiếp xúc công nghệ, việc chuyển từ hồ sơ giấy sang môi trường số không đơn giản. Không khó để bắt gặp hình ảnh một người dân lớn tuổi loay hoay nhớ mật khẩu tài khoản định danh điện tử hay mất nhiều thời gian làm quen với thao tác quét mã QR. Chính vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, nhiều địa phương ở Bắc Ninh đang chú trọng hơn tới hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở.

Tại một số xã, tổ công nghệ số cộng đồng được huy động xuống tận thôn, khu dân cư để hướng dẫn người dân tạo tài khoản định danh điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến và tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Nhiều nơi duy trì “Ngày thứ Sáu không hẹn”, “Ngày Chủ nhật vì dân” nhằm hỗ trợ người dân ngoài giờ hành chính.

Một điểm mới dễ nhận thấy hiện nay là cách tuyên truyền về dịch vụ công trực tuyến cũng thay đổi theo hướng gần dân hơn.

Thay vì chỉ niêm yết quy trình trên bảng thông báo, nhiều xã, phường đã xây dựng các video ngắn hướng dẫn tạo tài khoản VNeID, thanh toán trực tuyến hay nộp hồ sơ online rồi đăng tải trên Zalo, fanpage hoặc cổng thông tin điện tử. Những cách làm này giúp người dân tiếp cận dịch vụ công bằng hình thức trực quan, dễ hiểu hơn nhiều so với trước.

Quá trình đó cũng đang làm thay đổi dần thói quen thanh toán trong giải quyết thủ tục hành chính. Tỉnh Bắc Ninh hiện có 615 dịch vụ công phát sinh thanh toán trực tuyến; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt gần 87%.

Ảnh minh họa.

Ở cấp ngành, nhiều đơn vị cũng đang chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ giấy sang quản lý bằng dữ liệu số. Năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh đặt mục tiêu 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; tối thiểu 90% hồ sơ được luân chuyển nội bộ bằng phương thức điện tử; trên 95% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận dựa trên dữ liệu thay vì giấy tờ. Những thông tin đã có trong hệ thống sẽ được khai thác lại, hạn chế tình trạng người dân phải kê khai hoặc nộp đi nộp lại nhiều lần cùng một loại giấy tờ. Đây cũng là cơ sở để thực hiện nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần”. Trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, nơi nhiều thủ tục liên quan xác nhận cộng đồng, tổ chức, hoạt động tín ngưỡng, việc số hóa dữ liệu giúp quá trình xác minh nhanh hơn, giảm phụ thuộc vào giấy tờ thủ công hoặc xác nhận qua nhiều cấp.

Trong khi đó, Sở Y tế Bắc Ninh đang triển khai cải cách thủ tục hành chính gắn trực tiếp với đặc thù ngành. Khác với nhiều lĩnh vực khác, thủ tục hành chính y tế thường liên quan điều kiện hành nghề, tiêu chuẩn chuyên môn và an toàn sức khỏe cộng đồng. Vì vậy, việc chậm cấp phép hay kéo dài thủ tục không chỉ gây phiền hà mà còn ảnh hưởng tới hoạt động khám chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thiết bị y tế. Năm 2026, ngành y tế Bắc Ninh đặt mục tiêu 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình; thực hiện tái sử dụng dữ liệu để giảm thành phần hồ sơ.

Tại Xã Lục Ngạn, cải cách thủ tục hành chính cũng đang được triển khai theo hướng “từ giấy tờ sang dữ liệu”. Năm 2026, địa phương đặt mục tiêu số hóa 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính; phần lớn hồ sơ giữa các cơ quan được luân chuyển bằng phương thức điện tử; người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến toàn trình mà không phụ thuộc địa giới hành chính.

Quan trọng hơn, việc giám sát tiến độ xử lý hồ sơ hiện được thực hiện trên môi trường điện tử theo thời gian thực. Mỗi hồ sơ chậm muộn đều phải có giải trình cụ thể. Danh sách trễ hạn được công khai định kỳ, tạo áp lực trách nhiệm rõ hơn với từng bộ phận, từng cán bộ.

Nhìn từ thực tế hiện nay có thể thấy, dịch vụ công trực tuyến ở Bắc Ninh đang thay đổi khá rõ cách người dân giao dịch với chính quyền.

Sự thay đổi ấy từ những việc rất cụ thể: cán bộ hướng dẫn thao tác điện tử cho người dân, video hướng dẫn thủ tục trên Zalo, hay tổ công nghệ số cộng đồng xuống tận khu dân cư hỗ trợ tạo tài khoản định danh điện tử. Và cũng từ những thay đổi nhỏ nhưng bền bỉ ấy, dịch vụ công trực tuyến đang dần đi từ “khuyến khích sử dụng” sang trở thành một thói quen mới trong đời sống hành chính ở cơ sở.

An Thuận