Trên bản đồ hành chính mới của tỉnh Bắc Ninh, xã Trung Chính hình thành từ việc hợp nhất ba xã Trung Chính, Quang Minh và Phú Lương. Một địa bàn thuần nông với gần 27.000 nhân khẩu, hơn 7.800 hộ dân, sinh kế chủ yếu vẫn là trồng lúa, nuôi thủy sản, trồng rau màu và các nghề phụ như may mặc, vận tải, xây dựng. Chính tại địa bàn tưởng chừng xa trung tâm công nghệ như vậy, việc triển khai Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia (Đề án 06) đã cho thấy một chuyển động rõ rệt của chính quyền cơ sở: đưa dữ liệu dân cư vào phục vụ trực tiếp đời sống người dân.
Công dân thực hiện số hóa, nộp hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trung Chính.
Kết quả là sự tham gia của cả hệ thống chính trị ở cơ sở
Kết quả năm 2025 cho thấy những bước đi ban đầu khá vững. Và từ nền tảng đó, phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 đang đặt ra mục tiêu rõ ràng hơn: đưa dữ liệu dân cư trở thành “hạ tầng mềm” của chính quyền số ở cấp xã.
Nếu nhìn vào các chỉ số vận hành dịch vụ công tại Trung Chính năm 2025, có thể thấy chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ.
Nửa năm sau sáp nhập, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trung Chính tiếp nhận 1.036 hồ sơ thủ tục hành chính, và 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn. Đáng chú ý hơn, 100% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, số hóa ngay từ đầu và trả kết quả điện tử; 100% hồ sơ có thanh toán trực tuyến.
Những con số này phản ánh một thay đổi quan trọng trong cách vận hành của bộ máy hành chính cấp cơ sở: từ tiếp nhận giấy tờ trực tiếp sang xử lý trên môi trường số.
Theo thống kê trên Cổng dịch vụ công quốc gia cuối năm 2025, bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp của xã đạt 94,04/100 điểm, mức độ hài lòng của người dân khi sử dụng dịch vụ công đạt 100%.
UBND xã đã thành lập Tổ công tác triển khai Đề án 06 với 16 thành viên, cùng 33 Tổ công nghệ số cộng đồng tại 33 thôn, mỗi tổ 5 người. Lực lượng đoàn viên thanh niên được huy động tham gia hỗ trợ người dân cài đặt, kích hoạt và sử dụng các dịch vụ số.
Chỉ riêng hoạt động hỗ trợ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên đã “cầm tay chỉ việc” cho hơn 1.100 lượt người dân cài đặt tài khoản định danh điện tử VNeID, sử dụng Cổng dịch vụ công quốc gia và thanh toán điện tử.
Một mô hình được người dân đánh giá cao là việc đoàn viên thanh niên hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính tại Bộ phận Một cửa. Không chỉ dừng ở trụ sở xã, cán bộ còn trực tiếp đến nhà văn hóa các thôn vào cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật để hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến.
Nhờ cách làm này, những người cao tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ vẫn có thể từng bước làm quen với các dịch vụ công trên môi trường số.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền cũng được triển khai khá rộng. Trong năm 2025, xã đã xây dựng hơn 720 tin, bài tuyên truyền, phát 3.360 lượt tin trên hệ thống truyền thanh, tổ chức 48 buổi tuyên truyền trực tiếp với hơn 3.600 người tham dự.
Những hoạt động này giúp người dân hiểu rõ hơn lợi ích của việc sử dụng căn cước công dân gắn chíp, định danh điện tử, hay các tiện ích trên ứng dụng VNeID trong đời sống hằng ngày.
Dữ liệu dân cư phục vụ trực tiếp đời sống
Một điểm đáng chú ý trong triển khai Đề án 06 tại Trung Chính là việc từng bước đưa dữ liệu dân cư vào các lĩnh vực đời sống.
Trong giải quyết thủ tục hành chính, xã đã bỏ hoàn toàn yêu cầu xuất trình sổ hộ khẩu, thay vào đó cán bộ tra cứu thông tin cư trú trực tiếp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Điều này giúp người dân không phải chuẩn bị nhiều giấy tờ khi làm thủ tục.
Ở lĩnh vực an sinh xã hội, xã vận động thực hiện chi trả trợ cấp qua tài khoản ngân hàng, hạn chế thanh toán tiền mặt. Trong y tế, các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn từng bước triển khai khám chữa bệnh bằng thẻ căn cước và tích hợp sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
Trong lĩnh vực quản lý dữ liệu, các cơ quan cũng triển khai việc làm sạch và cập nhật dữ liệu dân cư gắn với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành như đất đai, hộ tịch, bảo hiểm xã hội.
Những bước đi này tuy còn ở quy mô cơ sở nhưng chính là nền tảng để hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ công.
Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trung Chính hướng dẫn công dân nộp hồ sơ trực tuyến.
Tuy đạt nhiều kết quả tích cực, việc triển khai Đề án 06 tại Trung Chính vẫn còn không ít khó khăn.
Trước hết là hạ tầng công nghệ thông tin chưa thật sự ổn định. Đường truyền kết nối dữ liệu dân cư và Cổng dịch vụ công đôi khi bị lỗi hoặc truy cập chậm, ảnh hưởng đến việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã còn mỏng, trong khi khối lượng công việc lớn. Cán bộ vừa phải hướng dẫn người dân, vừa thực hiện số hóa và xử lý hồ sơ trên hệ thống.
Một thực tế khác là một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ năng số, đặc biệt là người cao tuổi hoặc lao động tự do.
Chính vì vậy, việc triển khai chuyển đổi số ở cơ sở đòi hỏi không chỉ hạ tầng công nghệ mà còn cần sự kiên trì trong tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân.
Trọng tâm năm 2026: đưa dịch vụ số đến gần người dân hơn
Từ những kết quả đạt được năm 2025, phương hướng triển khai Đề án 06 tại Trung Chính trong năm 2026 được xác định với một số nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết là tiếp tục triển khai mạnh mẽ các dịch vụ công trực tuyến, đặc biệt là các dịch vụ công thiết yếu đã được xác định trong Đề án 06.
Song song với đó, xã sẽ đẩy mạnh số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính, hướng tới việc xử lý hoàn toàn trên môi trường số.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là hoàn thiện và làm sạch dữ liệu dân cư, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý và cung cấp dịch vụ công.
Trong năm 2026, xã cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số, an toàn thông tin và khai thác dữ liệu dân cư.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để người dân quen với việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID và thanh toán không dùng tiền mặt.
Theo định hướng này, việc giải quyết thủ tục hành chính trực tiếp sẽ từng bước giảm dần, thay vào đó là các giao dịch trên môi trường số.
Đặc biệt, xã xác định bảo đảm an ninh, an toàn thông tin là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số, nhất là khi kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu dân cư.
Nhìn từ thực tế triển khai tại Trung Chính, có thể thấy chuyển đổi số ở cấp xã không phải là những dự án công nghệ lớn, mà bắt đầu từ những thay đổi rất cụ thể: bỏ sổ hộ khẩu giấy, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán điện tử, hay cài đặt ứng dụng VNeID.
Điều quan trọng hơn cả là cách tiếp cận: đặt lợi ích thiết thực của người dân ở trung tâm.
Khi người dân thấy rõ rằng việc sử dụng dữ liệu dân cư giúp họ làm thủ tục nhanh hơn, ít giấy tờ hơn và minh bạch hơn, họ sẽ chủ động tham gia.
Với nền tảng đã có từ năm 2025, nếu tiếp tục duy trì cách làm linh hoạt, huy động sự tham gia của các tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng đoàn viên thanh niên, mục tiêu phát triển chính quyền số ở cấp cơ sở hoàn toàn có thể đạt được.
Tuệ Minh
