Sau cải cách hành chính và những triển vọng của kinh tế dữ liệu, câu hỏi lớn nhất đặt ra không còn là “có làm được hay không”, mà là làm thế nào để đi đến đích một cách bền vững. Với Chiến lược dữ liệu tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, câu trả lời nằm ở một yếu tố tưởng như thầm lặng nhưng mang tính quyết định: an toàn dữ liệu và niềm tin xã hội.
Ảnh minh họa.
Không có niềm tin, dữ liệu sẽ không được chia sẻ. Không có chia sẻ, dữ liệu sẽ không thể trở thành tài nguyên. Và khi đó, mọi chiến lược dù được thiết kế công phu đến đâu cũng khó phát huy giá trị.
Dữ liệu vì lợi ích chung, duy trì niềm tin của người dân
Trong nhận thức phổ biến, an toàn dữ liệu thường được hiểu là bảo mật hệ thống, phòng chống tấn công mạng hay rò rỉ thông tin. Nhưng ở góc độ quản trị xã hội, an toàn dữ liệu còn bao hàm một nội dung rộng hơn: bảo đảm dữ liệu được sử dụng đúng mục đích, đúng thẩm quyền và vì lợi ích chung.
Chiến lược dữ liệu của Bắc Ninh tiếp cận vấn đề này theo hướng cân bằng. Một mặt, tỉnh đặt mục tiêu mở rộng chia sẻ, khai thác dữ liệu để phục vụ quản lý, phát triển kinh tế - xã hội. Mặt khác, chiến lược nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu nhạy cảm, coi đây là điều kiện tiên quyết để duy trì niềm tin của người dân và doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này cho thấy Bắc Ninh không chạy theo “mở dữ liệu bằng mọi giá”, mà đặt ra ranh giới rõ ràng giữa dữ liệu dùng chung, dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu cần bảo vệ nghiêm ngặt. Chính sự phân định ấy tạo nên nền tảng an toàn cho toàn bộ hệ sinh thái dữ liệu.
Người dân chỉ sẵn sàng cung cấp và cho phép sử dụng dữ liệu khi họ tin rằng thông tin cá nhân của mình được bảo vệ và sử dụng minh bạch. Niềm tin ấy không đến từ những tuyên bố chung chung, mà từ trải nghiệm thực tế: thông tin được dùng để giải quyết công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn, không bị lạm dụng hay gây phiền hà.
Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh gắn an toàn dữ liệu với cải cách hành chính theo cách rất thực tế. Khi người dân thấy rõ dữ liệu giúp giảm thủ tục, hạn chế phải khai báo nhiều lần, đồng thời không phát sinh rủi ro mới, niềm tin sẽ được củng cố từng bước.
Ở chiều ngược lại, chỉ một sự cố về lộ lọt thông tin, hay việc sử dụng dữ liệu không đúng mục đích, cũng có thể làm xói mòn niềm tin đã dày công xây dựng. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu không phải là nhiệm vụ của riêng ngành công nghệ, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghệ, an toàn dữ liệu gắn chặt với quyết định đầu tư. Một môi trường dữ liệu thiếu an toàn sẽ kéo theo rủi ro pháp lý, rủi ro thương mại và làm suy giảm khả năng cạnh tranh.
Chiến lược dữ liệu của Bắc Ninh đặt mục tiêu xây dựng môi trường dữ liệu tin cậy, nơi doanh nghiệp có thể yên tâm chia sẻ thông tin cần thiết cho quản lý nhà nước, đồng thời được bảo đảm quyền lợi hợp pháp. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân các nhà đầu tư trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng gay gắt.
Khi chính quyền thể hiện rõ năng lực quản trị dữ liệu và bảo vệ thông tin, niềm tin của doanh nghiệp sẽ không chỉ dừng ở các cam kết ngắn hạn, mà chuyển hóa thành sự gắn bó lâu dài.
Cân bằng giữa mở dữ liệu và bảo vệ dữ liệu
Một hệ thống dữ liệu hiện đại có thể được xây dựng bằng công nghệ tiên tiến, nhưng nếu thiếu kỷ luật và năng lực con người, an toàn dữ liệu vẫn có thể bị đe dọa. Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh vì vậy dành sự quan tâm đặc biệt đến yếu tố con người: từ đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, đến nâng cao nhận thức của người dân trong sử dụng dịch vụ số.
Khi cán bộ hiểu rõ giá trị và rủi ro của dữ liệu, việc khai thác sẽ thận trọng và đúng quy định hơn. Khi người dân có kiến thức cơ bản về bảo vệ thông tin cá nhân, nguy cơ bị lợi dụng cũng giảm đi. Đây là những yếu tố không dễ đo lường, nhưng lại quyết định sự bền vững của cả chiến lược.
Một trong những thách thức lớn nhất của kinh tế dữ liệu là tìm được điểm cân bằng giữa mở và bảo vệ. Mở quá mức có thể gây rủi ro; đóng quá chặt sẽ làm triệt tiêu giá trị. Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh cho thấy nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng ấy thông qua việc phân loại dữ liệu, quy định rõ trách nhiệm và quyền hạn trong khai thác.
Cách làm này không chỉ giúp giảm rủi ro, mà còn tạo khung pháp lý rõ ràng để dữ liệu được sử dụng hiệu quả, đúng mục tiêu phát triển. Khi các quy tắc minh bạch, niềm tin xã hội sẽ được củng cố, tạo điều kiện để dữ liệu thực sự trở thành tài nguyên chung.
Nhìn lại toàn bộ Chiến lược dữ liệu của tỉnh Bắc Ninh, có thể thấy thành công không phụ thuộc vào một yếu tố đơn lẻ. Đó là sự kết hợp của hạ tầng công nghệ, thể chế quản lý, năng lực con người và đặc biệt là niềm tin xã hội.
An toàn dữ liệu, vì thế, không phải là “khâu cuối”, mà là sợi chỉ đỏ xuyên suốt từ cải cách hành chính, phát triển kinh tế dữ liệu đến quản trị xã hội hiện đại. Khi niềm tin được duy trì, dữ liệu sẽ tiếp tục được làm giàu; khi dữ liệu được làm giàu, giá trị xã hội và kinh tế sẽ tiếp tục được tạo ra.
Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh, ở góc nhìn này, vừa là là một chương trình chuyển đổi số, vừa là một lựa chọn phát triển dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, tỉnh táo và đồng thuận xã hội. Con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với cách tiếp cận thận trọng và thực chất, dữ liệu hoàn toàn có thể trở thành nền tảng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới của tỉnh.
Tuệ Minh
