Cải cách hành chính và chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn mới với yêu cầu không chỉ đơn giản hóa thủ tục mà còn thay đổi căn bản cách thức phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong quá trình đó, dữ liệu số được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giảm bớt những phiền hà trong giải quyết thủ tục hành chính.
Thực tế hiện nay cho thấy nhiều thủ tục hành chính đã được thực hiện trực tuyến, nhiều loại giấy tờ đã được số hóa. Tuy nhiên, ở không ít trường hợp, người dân vẫn phải khai báo lại những thông tin đã từng cung cấp hoặc nộp lại các giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã lưu trữ trong hệ thống. Đây được xem là một trong những rào cản lớn đối với mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Theo lộ trình chuyển đổi số quốc gia, đến năm 2035 mọi giao dịch giữa người dân với cơ quan nhà nước sẽ được thực hiện trên môi trường số. Để đạt được mục tiêu này, việc xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định.
Những năm qua, nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được xây dựng và đưa vào vận hành. Dữ liệu dân cư, bảo hiểm, đăng ký doanh nghiệp, hộ tịch, đất đai và nhiều lĩnh vực khác từng bước được số hóa, tạo nền tảng cho việc giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Tuy nhiên, một trong những khó khăn hiện nay là dữ liệu giữa các cơ quan vẫn chưa thực sự đồng bộ. Mỗi hệ thống được xây dựng theo những tiêu chuẩn khác nhau, dẫn đến việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu còn gặp nhiều hạn chế.
Hệ quả là người dân đôi khi vẫn phải thực hiện những công việc vốn có thể được xử lý tự động nếu các cơ sở dữ liệu được liên thông. Nhiều hồ sơ phải bổ sung giấy tờ, xác nhận thông tin hoặc thực hiện các bước đối chiếu thủ công, làm tăng thời gian xử lý và chi phí xã hội.
Trong bối cảnh đó, nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần” đang trở thành mục tiêu quan trọng của cải cách hành chính. Theo nguyên tắc này, những thông tin đã được cơ quan nhà nước thu thập và lưu trữ hợp pháp sẽ được chia sẻ, khai thác phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, thay vì yêu cầu người dân phải kê khai hoặc cung cấp nhiều lần.
Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ nhanh hơn, chính xác hơn và giảm đáng kể các loại giấy tờ không cần thiết. Người dân chỉ cần sử dụng tài khoản định danh điện tử để thực hiện giao dịch với cơ quan nhà nước mà không phải chuẩn bị quá nhiều hồ sơ như trước.
Đối với Bắc Ninh, chuyển đổi số và cải cách hành chính đang được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Mới đây, tỉnh đã phát động phong trào thi đua hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến và số hóa hồ sơ trong giải quyết thủ tục hành chính.
Một trong những mục tiêu quan trọng được tỉnh đặt ra là số hóa 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính phát sinh tại Bộ phận Một cửa các cấp. Cùng với đó là việc khai thác dữ liệu đã được số hóa để cắt giảm giấy tờ, thành phần hồ sơ phải nộp và hạn chế tối đa việc người dân phải cung cấp lại những thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu.
Đây được xem là bước đi quan trọng để từng bước xây dựng nền hành chính không giấy tờ. Khi dữ liệu được số hóa đầy đủ và kết nối hiệu quả, nhiều thủ tục hành chính có thể được thực hiện hoàn toàn trên môi trường mạng. Người dân không còn phải mang theo nhiều loại giấy tờ, không phải đi lại nhiều lần để bổ sung hồ sơ hay xác nhận thông tin.
Không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, dữ liệu liên thông còn hỗ trợ các cơ quan nhà nước nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế sai sót và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động công vụ.
Trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay, dữ liệu được ví như “mạch máu” của nền hành chính số. Công nghệ có thể hiện đại đến đâu, dịch vụ công trực tuyến có thể phát triển đến mức nào, nhưng nếu dữ liệu vẫn phân tán và thiếu kết nối thì quá trình cải cách hành chính khó có thể đạt được hiệu quả như mong muốn.
Vì vậy, xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, liên thông và an toàn không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trong những năm tới.
