Đổi mới sáng tạo không chỉ là câu chuyện của công nghệ cao, khu công nghiệp hay doanh nghiệp lớn. Một bức tranh phát triển toàn diện phải bao trùm cả môi trường sống, nông thôn và chất lượng cuộc sống của người dân. Đối với Bắc Ninh, một tỉnh có cả đô thị, nông thôn, làng nghề và khu công nghiệp, đây chính là thước đo thực chất nhất của đổi mới sáng tạo.
Ảnh minh họa.
Tăng cường liên kết doanh nghiệp - chính quyền - người dân
Trong bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII), trụ cột quản trị môi trường của Bắc Ninh cho thấy dư địa cải thiện so với chỉ số đầu vào mạnh mẽ khác. Điều này phản ánh thực tiễn: phát triển công nghiệp mạnh mẽ đi kèm nhiều thách thức về môi trường: nước thải, khí thải, rác thải rắn và bảo vệ hệ sinh thái.
Đổi mới sáng tạo trong môi trường không nhất thiết là công nghệ cao siêu; nó có thể là các giải pháp giám sát tự động, hệ thống phân loại và xử lý chất thải từ nguồn, hay các công nghệ tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và sinh hoạt. Những giải pháp này làm giảm chi phí cho doanh nghiệp, giúp cải thiện chất lượng sống cho người dân, và từ đó góp phần nâng cao điểm số PII trong các trụ cột đầu ra.
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều xã tại Bắc Ninh có quy mô lớn hơn, cần những giải pháp nông nghiệp hiện đại hơn để nâng cao giá trị sản xuất. Đổi mới sáng tạo cần được xem như công cụ để tái cơ cấu nông nghiệp, nhằm tăng hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu thị trường hiện đại.
Ứng dụng công nghệ trong trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản và xây dựng thương hiệu OCOP là những bước đi mang tính chiến lược. Điều này không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân, mà còn thúc đẩy kết nối chuỗi giá trị giữa nông thôn và đô thị, giữa sản xuất và tiêu thụ.
Bắc Ninh đã tổ chức nhiều hoạt động thúc đẩy sáng tạo, trong đó có Techfest 2025 với số lượng sản phẩm, dự án và ý tưởng tham gia cao nhất từ trước đến nay, cho thấy cộng đồng doanh nghiệp, người trẻ và người dân đang ngày càng quan tâm đến đổi mới sáng tạo.
Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực môi trường và nông thôn không thể đứng một mình. Chính quyền phải chủ động hỗ trợ thông tin, kết nối doanh nghiệp, ngân hàng, viện nghiên cứu để tạo ra những giải pháp thiết thực. Đây chính là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện, lan tỏa từ đô thị đến nông thôn.
Định hướng phát triển bền vững
Nhìn từ bối cảnh quốc gia, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ từng khẳng định PII được xây dựng để giúp các địa phương biết rõ điểm mạnh, điểm yếu, và điều kiện cần thiết để thúc đẩy phát triển dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bắc Ninh có cơ hội tận dụng chỉ số này để định hướng phát triển bền vững, không chỉ tăng trưởng GDP thuần túy.
Các tỉnh thành khác cũng đang triển khai chiến lược tương tự, tập trung vào phát triển công nghệ mới, chuyển đổi số, và xu hướng toàn cầu như AI, năng lượng sạch. Bắc Ninh có thể học hỏi và kết nối các mô hình này để mở rộng bức tranh đổi mới sáng tạo gắn với phát triển bền vững nơi nông thôn và môi trường.
Nếu đổi mới sáng tạo chỉ được đo bằng số lượng doanh nghiệp có đội ngũ R&D (chuyên nghiên cứu, thử nghiệm và tạo ra sản phẩm, công nghệ, quy trình mới hoặc cải tiến sản phẩm hiện có), số sáng chế đăng ký hay bằng thứ hạng PII, thì đó chỉ là bề mặt. Thước đo cuối cùng vẫn là chất lượng sống của người dân, môi trường sạch hơn, cơ hội việc làm tốt hơn và phát triển nông thôn bền vững.
Đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị thiết thực: ít ô nhiễm môi trường hơn, nông dân có kỹ thuật mới để nâng cao giá trị nông sản, doanh nghiệp nhỏ - vùng sâu - vùng xa có khả năng tham gia chuỗi giá trị, và hệ thống chính quyền hỗ trợ hiệu quả.
Đổi mới sáng tạo không phải là vấn đề riêng của một ngành hay một lĩnh vực. Nó phải xuyên suốt trong đời sống, trong quản lý môi trường, trong sản xuất nông nghiệp và trong mọi quyết sách của chính quyền địa phương.
Với Bắc Ninh, đặt đổi mới sáng tạo vào trọng tâm phát triển bền vững là cách để không chỉ đạt thứ hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII) cao, mà thực sự nâng cao chất lượng sống cho người dân, đảm bảo môi trường tốt hơn và nông thôn phát triển bền vững theo hướng hiện đại và bám sát thị trường.
Kim Ngân
