Trong nhiều năm, khi nói đến chuyển đổi số, người ta thường nghĩ đến phần mềm, hạ tầng công nghệ, hay các dịch vụ công trực tuyến. Nhưng thực tế cho thấy, công nghệ chỉ là lớp vỏ. Thứ quyết định khả năng vận hành hiệu quả của chính quyền, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và mức độ thụ hưởng của người dân chính là dữ liệu. Từ nhận thức đó, Bắc Ninh đã ban hành Chiến lược dữ liệu giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, đặt dữ liệu vào vị trí một nguồn tài nguyên chiến lược mới, có vai trò tương đương, thậm chí vượt lên so với nhiều yếu tố truyền thống trong quản trị và phát triển.
Ảnh minh họa.
Dữ liệu là nguồn lực tạo giá trị mới
Bắc Ninh đang đứng trước một giai đoạn phát triển có nhiều điểm khác biệt so với trước đây. Quy mô kinh tế lớn hơn, không gian phát triển mở rộng, mật độ khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và dòng lao động ngày càng cao. Cùng với đó là áp lực ngày càng rõ lên hạ tầng, môi trường, an sinh xã hội, trật tự đô thị và chất lượng dịch vụ công.
Trong bối cảnh ấy, cách quản lý dựa nhiều vào báo cáo thủ công, dữ liệu phân tán theo từng ngành, từng cấp, từng hệ thống riêng lẻ đã bộc lộ giới hạn. Không ít quyết định điều hành vẫn phải chờ tổng hợp số liệu, đối chiếu nhiều nguồn, thậm chí xử lý tình huống khi sự việc đã xảy ra. Chiến lược dữ liệu của Bắc Ninh ra đời không nhằm “làm thêm một chương trình số hóa”, mà để giải quyết tận gốc vấn đề: thiếu một nền tảng dữ liệu thống nhất, tin cậy, dùng chung cho toàn bộ hệ thống chính trị.
Điểm đáng chú ý là lần này, dữ liệu không còn được nhìn nhận như “phụ trợ cho công nghệ thông tin”, mà được xác định rõ là nguồn lực tạo giá trị mới, phục vụ đồng thời ba mục tiêu: nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế số và cải thiện chất lượng sống của người dân
Một thay đổi mang tính tư duy xuyên suốt trong Chiến lược dữ liệu của Bắc Ninh là sự dịch chuyển từ mô hình mỗi cơ quan “sở hữu” dữ liệu riêng sang mô hình chia sẻ, tích hợp và sử dụng chung. Điều này không chỉ liên quan đến kỹ thuật, mà chạm tới thói quen quản lý đã tồn tại nhiều năm.
Chiến lược xác định rõ: dữ liệu của tỉnh không chỉ do cơ quan nhà nước tạo lập, mà còn đến từ doanh nghiệp, khu công nghiệp, chuỗi cung ứng toàn cầu và cả người dân. Khi được chuẩn hóa, kết nối và khai thác đúng cách, các nguồn dữ liệu này sẽ tạo nên một hệ sinh thái mở, giúp chính quyền ra quyết định nhanh hơn, doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả hơn, người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.
Ở góc độ này, dữ liệu không còn là “tài sản đóng”, mà trở thành dòng chảy liên tục, vừa phục vụ quản lý, vừa tạo động lực phát triển. Việc nhấn mạnh dữ liệu mở, dữ liệu dùng chung cho thấy Bắc Ninh không chỉ hướng đến hiệu quả nội bộ của bộ máy, mà còn đặt mục tiêu tăng tính minh bạch, thu hẹp khoảng cách giữa chính quyền và người dân.
Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm không phải khẩu hiệu
Khái niệm “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm” đã xuất hiện nhiều trong các chương trình cải cách, chuyển đổi số. Tuy nhiên, trong Chiến lược dữ liệu lần này, Bắc Ninh đã cụ thể hóa bằng những định hướng rất rõ: dữ liệu phải phục vụ trực tiếp việc cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh.
Thay vì yêu cầu người dân, doanh nghiệp nhiều lần cung cấp cùng một thông tin, chiến lược đặt mục tiêu xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Điều đó đồng nghĩa với việc một thông tin chỉ cần được khai báo một lần, được xác thực và tái sử dụng hợp pháp trong nhiều quy trình khác nhau. Đây chính là nền tảng để cải cách hành chính đi vào thực chất, thay vì dừng ở việc số hóa hình thức.
Đặc biệt, chiến lược cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ số, thu hẹp khoảng cách giữa khu vực đô thị công nghệ cao và các địa bàn còn khó khăn. Dữ liệu, trong cách tiếp cận này, không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là phương tiện để bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công của mọi người dân.
Dữ liệu gắn với tầm nhìn phát triển dài hạn của tỉnh
Một điểm khác biệt quan trọng của Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh là sự gắn kết chặt chẽ với định hướng phát triển dài hạn của tỉnh. Dữ liệu không được xây dựng một cách chung chung, mà tập trung phục vụ các lĩnh vực mũi nhọn: công nghiệp điện tử, bán dẫn; logistics; nông nghiệp xuất khẩu; du lịch di sản.
Việc xác định rõ các nhóm dữ liệu đặc thù như chuỗi cung ứng công nghiệp, dữ liệu đất đai – quy hoạch, dữ liệu di sản văn hóa Quan họ cho thấy Bắc Ninh không coi dữ liệu là mục tiêu tự thân, mà là đòn bẩy để nâng cao chất lượng tăng trưởng. Khi dữ liệu trở thành đầu vào quan trọng cho hoạch định chính sách, quy hoạch và điều hành, lợi thế của địa phương sẽ không chỉ đến từ vị trí địa lý hay nguồn lực truyền thống, mà từ khả năng khai thác tri thức số.
Có thể thấy, Chiến lược dữ liệu tỉnh Bắc Ninh không chỉ trả lời câu hỏi “làm gì với dữ liệu”, mà sâu xa hơn là trả lời câu hỏi “quản trị địa phương trong kỷ nguyên số như thế nào”. Việc coi dữ liệu là tài nguyên chiến lược mới phản ánh một bước chuyển về nhận thức, từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên bằng chứng và phân tích.
Tất nhiên, từ chiến lược đến thực tiễn vẫn còn nhiều thách thức: năng lực con người, kỷ luật dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sự phối hợp liên ngành. Nhưng việc xác lập đúng vai trò của dữ liệu ngay từ đầu là điều kiện tiên quyết để Bắc Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế chủ động.
Chiến lược dữ liệu, vì thế, không chỉ là một văn bản quản lý, mà là nền móng cho cách nghĩ, cách làm mới trong điều hành, phát triển và phục vụ nhân dân của tỉnh Bắc Ninh trong những năm tới.
Tuệ Minh
