Cải cách hành chính chỉ là bước khởi đầu. Khi dữ liệu được tổ chức, chuẩn hóa và vận hành ổn định trong bộ máy chính quyền, giá trị lớn hơn sẽ dần hình thành ở khu vực sản xuất, kinh doanh. Đó cũng là logic xuyên suốt của Chiến lược dữ liệu tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035: từ phục vụ quản lý nhà nước, tiến tới tạo lập nền tảng cho kinh tế dữ liệu và tăng trưởng bền vững.
Ảnh minh họa.
Dữ liệu và chuỗi cung ứng công nghiệp
Trong giai đoạn đầu của chuyển đổi số, dữ liệu thường được nhìn nhận như công cụ để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm giấy tờ, tăng tính minh bạch. Tuy nhiên, khi hệ thống dữ liệu đã đủ độ “chín”, câu hỏi đặt ra không còn là làm thủ tục nhanh hơn bao nhiêu phút, mà là dữ liệu tạo ra giá trị kinh tế gì mới.
Bắc Ninh là địa phương có nền công nghiệp phát triển sớm, tỷ trọng sản xuất công nghiệp và xuất khẩu cao, với sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng đòi hỏi tính minh bạch, khả năng truy xuất và kết nối thông tin theo thời gian thực, dữ liệu trở thành yếu tố then chốt để địa phương duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Chiến lược dữ liệu của tỉnh vì vậy không tách rời cải cách hành chính khỏi phát triển kinh tế, mà coi cải cách là nền móng, còn kinh tế dữ liệu là bước phát triển tiếp theo.
Với các doanh nghiệp công nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, dữ liệu không chỉ là thông tin quản lý, mà là một phần của chuỗi giá trị. Dữ liệu về hạ tầng khu công nghiệp, lao động, logistics, môi trường, năng lượng khi được kết nối sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu sản xuất, giảm chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Khi chính quyền địa phương sở hữu và khai thác tốt các bộ dữ liệu này, việc thu hút đầu tư không còn dựa chủ yếu vào ưu đãi, mà dựa vào khả năng cung cấp môi trường sản xuất minh bạch, ổn định và có thể dự báo. Đây là lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có thể tạo dựng trong thời gian ngắn.
Ở góc độ quản lý, dữ liệu cũng giúp chính quyền theo dõi sát tình hình sản xuất, kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, thay vì chờ đến khi vấn đề trở nên phức tạp. Mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp vì thế chuyển từ phản ứng sang đồng hành.
Kinh tế dữ liệu và sự hình thành các ngành dịch vụ mới
Một điểm đáng chú ý trong Chiến lược dữ liệu Bắc Ninh là sự mở rộng phạm vi dữ liệu từ khu vực công sang khu vực tư. Dữ liệu do doanh nghiệp tạo ra, khi được chia sẻ hợp pháp và bảo đảm an toàn, không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, mà còn tạo ra những dịch vụ, sản phẩm mới.
Trong lĩnh vực logistics, dữ liệu về luồng hàng, hạ tầng giao thông, kho bãi giúp tối ưu vận tải, giảm thời gian lưu kho. Trong nông nghiệp, dữ liệu về vùng trồng, quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong du lịch, dữ liệu về di sản, lễ hội, hành vi du khách giúp xây dựng sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
Điểm chung của các lĩnh vực này là dữ liệu trở thành đầu vào của thị trường, không còn chỉ là công cụ quản lý nội bộ của cơ quan nhà nước.
Khi dữ liệu được mở ở mức độ phù hợp, một hệ sinh thái dịch vụ mới sẽ dần hình thành. Doanh nghiệp công nghệ có thể phát triển các ứng dụng phân tích, dự báo; doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể khai thác dữ liệu để tìm kiếm thị trường ngách; người dân có thêm kênh tiếp cận thông tin chính thống, giảm phụ thuộc vào nguồn tin không kiểm chứng.
Chiến lược dữ liệu tỉnh Bắc Ninh đặt mục tiêu thúc đẩy các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu, nhưng đồng thời nhấn mạnh yêu cầu quản lý chặt chẽ, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là điều kiện để kinh tế dữ liệu phát triển bền vững, tránh rủi ro mất niềm tin xã hội.
Trong bối cảnh kinh tế số ngày càng đóng vai trò quan trọng, việc địa phương chủ động xây dựng nền tảng dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp nội địa không bị lép vế trước các tập đoàn lớn, đồng thời tạo không gian phát triển cho các sáng kiến khởi nghiệp.
Dữ liệu gắn với quy hoạch và phát triển dài hạn
Một động lực tăng trưởng bền vững không thể tách rời quy hoạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Dữ liệu đất đai, quy hoạch, hạ tầng khi được số hóa và tích hợp sẽ giúp giảm xung đột trong sử dụng đất, nâng cao hiệu quả đầu tư công và tư.
Đối với Bắc Ninh, nơi quỹ đất ngày càng hạn hẹp, dữ liệu trở thành công cụ quan trọng để cân đối giữa phát triển công nghiệp, đô thị và bảo tồn giá trị văn hóa. Việc khai thác dữ liệu di sản, làng nghề, quan họ không chỉ phục vụ du lịch, mà còn góp phần định hình bản sắc phát triển trong dài hạn.
Nhìn tổng thể, kinh tế dữ liệu không phải là bước nhảy đột ngột, mà là kết quả tất yếu của quá trình cải cách hành chính dựa trên dữ liệu. Khi bộ máy vận hành trơn tru, dữ liệu được chuẩn hóa và chia sẻ, giá trị kinh tế sẽ dần được giải phóng.
Với Bắc Ninh, việc coi dữ liệu là tài nguyên chiến lược cho thấy một tầm nhìn dài hạn: không chỉ cải cách để phục vụ tốt hơn hôm nay, mà còn chuẩn bị nền tảng cho tăng trưởng trong tương lai. Kinh tế dữ liệu, vì thế, không phải là khái niệm xa vời, mà đang từng bước trở thành động lực mới, gắn chặt với thực tiễn phát triển của tỉnh.
Tuệ Minh
