Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Kinh Bắc, bảng điện tử gọi số liên tục chuyển lượt. Địa bàn mở rộng sau sáp nhập khiến lượng người dân đến làm thủ tục tăng rõ rệt, từ hộ tịch, đất đai đến đăng ký kinh doanh. Áp lực không chỉ nằm ở số hồ sơ, mà ở việc bộ máy cấp phường phải vận hành trơn tru để không biến cải cách thành điểm nghẽn mới.
Quầy tiếp nhận và trả kết quả tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Kinh Bắc.
Câu chuyện ở Kinh Bắc phản ánh thách thức chung của Bắc Ninh trong năm 2025 - năm đầu tiên tỉnh tổ chức lại nhiều đơn vị hành chính cấp xã, phường. Khi địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, cải cách thủ tục hành chính được “đo” trực tiếp bằng khả năng vận hành của từng Trung tâm Phục vụ hành chính công ở cơ sở.
Kiểm soát thủ tục: từ rà soát giấy tờ đến kiểm soát quy trình
Năm 2025, Bắc Ninh đặt trọng tâm cải cách vào kiểm soát thủ tục hành chính theo hướng thực chất hơn. Thay vì chỉ rà soát danh mục thủ tục, tỉnh tập trung kiểm soát toàn bộ quy trình giải quyết: tiếp nhận, luân chuyển, xử lý, trả kết quả và số hóa.
Theo báo cáo tổng kết công tác kiểm soát thủ tục hành chính của tỉnh, 100% thủ tục thuộc thẩm quyền cấp xã, phường được đưa vào tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công; tỷ lệ hồ sơ được cập nhật trên hệ thống điện tử đạt gần như tuyệt đối. Đây là điều kiện tiên quyết để giảm tình trạng “lệch pha” giữa thực tế xử lý và dữ liệu trên hệ thống – nguyên nhân từng khiến nhiều địa phương bị đánh giá thấp dù hồ sơ đã trả đúng hạn.
Thực tế tại các phường sau sáp nhập như Kinh Bắc hay Quang Trung cho thấy, việc kiểm soát quy trình giúp lãnh đạo dễ dàng phát hiện khâu chậm, khâu nghẽn. Hồ sơ quá hạn, nếu có, không còn là “lỗi chung chung”, mà xác định rõ trách nhiệm từng bộ phận.
Cơ chế một cửa, một cửa liên thông tiếp tục là trụ cột cải cách của Bắc Ninh trong năm 2025. Tuy nhiên, sau sắp xếp đơn vị hành chính, đây cũng là khâu chịu áp lực lớn nhất.
Ở nhiều xã, phường mới, một Trung tâm Phục vụ hành chính công phải xử lý khối lượng hồ sơ gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi trước đây, trong khi biên chế không tăng tương ứng. Điều này buộc các địa phương phải tổ chức lại cách làm, thay vì chỉ “gộp đầu mối”.
Cán bộ Một cửa tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quang Trung hướng dẫn công dân làm thủ tục.
Kinh nghiệm từ các mô hình đã vận hành ổn định như xã Trung Chính hay phường Võ Cường cho thấy, mấu chốt nằm ở phân vai rõ ràng và phối hợp liên thông thực chất với các phòng chuyên môn, cơ quan ngành dọc. Khi thủ tục đất đai, bảo hiểm xã hội, thuế được đưa về giải quyết tập trung, người dân giảm đáng kể việc đi lại, còn chính quyền giảm áp lực giải thích, hướng dẫn nhiều lần.
Một số địa phương như phường Vũ Ninh, phường Nam Sơn cũng cho thấy hiệu quả của việc đưa cán bộ có thẩm quyền thẩm định trực tiếp về làm việc tại trung tâm một cửa, rút ngắn đáng kể thời gian luân chuyển hồ sơ nội bộ - điểm nghẽn thường thấy ở cấp cơ sở.
Dịch vụ công trực tuyến: tỷ lệ và thói quen
Nếu như giai đoạn trước, dịch vụ công trực tuyến được đo chủ yếu bằng tỷ lệ hồ sơ nộp online, thì năm 2025, Bắc Ninh bắt đầu đánh giá sâu hơn: người dân có thực sự sử dụng thuận tiện hay không.
Tại các địa bàn đông dân sau sáp nhập, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tăng nhanh, nhưng không đồng đều giữa các nhóm dân cư. Thực tế ở xã Lục Ngạn hay xã Xuân Cẩm cho thấy, khi Bộ phận Một cửa bố trí khu vực hỗ trợ số hóa, cán bộ hướng dẫn trực tiếp thao tác, người dân lớn tuổi dần chấp nhận nộp hồ sơ trực tuyến thay vì quay lại cách làm cũ.
Thanh toán không tiền mặt cũng là một bước chuyển đáng chú ý. Nhiều địa phương ghi nhận trên 90% hồ sơ có phát sinh nghĩa vụ tài chính được thanh toán trực tuyến, giúp giảm thời gian chờ đợi và hạn chế sai sót trong thu - nộp. Tuy vậy, để đạt được kết quả này, không ít Trung tâm Phục vụ hành chính công phải “đi từng bước nhỏ”, vừa làm vừa hướng dẫn, thay vì áp đặt bằng mệnh lệnh hành chính.
Lãnh đạo và cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Xuân Cẩm kiểm soát chặt chẽ quy trình thủ tục hành chính trên hệ thống điện tử.
Từ những mô hình cụ thể đến bức tranh toàn tỉnh
Nhìn rộng ra toàn tỉnh, bức tranh cải cách thủ tục hành chính năm 2025 của Bắc Ninh được ghép từ nhiều lát cắt địa phương.
Xã Trung Chính cho thấy hiệu quả của việc chuẩn hóa quy trình và kỷ luật vận hành. Phường Võ Cường nổi bật ở khả năng xử lý khối lượng lớn hồ sơ đô thị. Các xã: Quang Trung, Xuân Cẩm hay Hoàng Vân thể hiện nỗ lực thích ứng nhanh sau sáp nhập, trong khi xã Yên Phong và phường Nam Sơn ghi dấu bằng tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không tiền mặt cao.
Những mô hình này không tách rời, mà bổ sung cho nhau, tạo nên bức tranh chung về một nền hành chính cơ sở đang chuyển từ “giải quyết thủ tục” sang “cung cấp dịch vụ công”.
Các bảng xếp hạng, chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp vẫn là thước đo quan trọng. Nhưng thực tế năm 2025 cho thấy, chỉ số chỉ phản ánh một phần bề nổi. Điều quyết định chất lượng cải cách nằm ở năng lực vận hành của từng Trung tâm Phục vụ hành chính công sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Khi địa bàn rộng hơn, dân đông hơn, cải cách thủ tục hành chính không thể chỉ dựa vào thêm máy móc hay phần mềm. Quan trọng hơn là tổ chức lại cách làm việc, phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát quy trình đến cùng và đặt người dân ở vị trí trung tâm thực chất.
Từ Kinh Bắc đến Trung Chính, từ Võ Cường đến Nam Sơn, những kinh nghiệm rút ra trong năm 2025 cho thấy: cải cách hành chính ở Bắc Ninh đang bước sang giai đoạn mới - giai đoạn mà hiệu quả không chỉ được đo bằng con số, mà bằng khả năng vận hành bền bỉ của chính quyền cơ sở sau mỗi cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy.
Công Chính
