Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia và hội nhập kinh tế toàn cầu, dữ liệu không còn là yếu tố kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành “nguồn tài nguyên chiến lược” trong quản trị và phát triển. Đối với tỉnh Bắc Ninh, một trong những trung tâm công nghiệp năng động nhất phía Bắc, việc phê duyệt Chiến lược dữ liệu giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 không chỉ đơn thuần là bước theo kịp xu thế, mà còn là bước đi quyết liệt trong tái cấu trúc quản trị, thúc đẩy sản xuất, dịch vụ, mở đường cho kinh tế số và xã hội số.
Dữ liệu giúp cắt giảm thủ tục trùng lặp, hạn chế yêu cầu kê khai nhiều lần (Ảnh minh họa)
Bắc Ninh xác định dữ liệu là nguồn tài nguyên chiến lược mới, có vai trò quyết định trong nâng cao khả năng cạnh tranh và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Chiến lược dữ liệu đặt con người, bao gồm cả người dân và người làm chính sách, làm trung tâm phục vụ, đồng thời trọng tâm hóa các giá trị dữ liệu qua chia sẻ, tích hợp và sử dụng chung.
Cải cách hành chính “thấm” đến người dân
Trước đây, bộ máy hành chính còn vận hành nhiều phần dựa vào báo cáo tổng hợp, phản ánh thụ động thực tiễn. Giờ đây, dữ liệu đang được xác định là yếu tố nền tảng để ra quyết định kịp thời và chính xác. Khi các hệ thống dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và dùng chung, Bắc Ninh không chỉ giảm độ trễ trong xử lý công việc mà còn nâng cao hiệu lực thực thi chính sách một cách rõ rệt.
Yếu tố này được thể hiện thông qua mục tiêu kết nối 100% cơ quan cấp tỉnh và 100% xã, phường vận hành, quản lý và điều hành dựa trên dữ liệu, đồng thời phát triển các cơ sở dữ liệu dùng chung và chuyên ngành phục vụ chính quyền số. Đây là bước chuyển căn bản từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên bằng chứng số và là cơ sở để cải cách hành chính đi vào chiều sâu, hiệu quả.
Dữ liệu giúp chính quyền cắt giảm thủ tục trùng lặp, hạn chế yêu cầu kê khai nhiều lần, đồng thời minh bạch hơn trong thời gian xử lý và trả kết quả thủ tục hành chính. Trong khuôn khổ chuyển đổi số của tỉnh, các hệ thống dữ liệu đã được tích hợp vào hạ tầng chính quyền điện tử, với mục tiêu hỗ trợ tối đa việc tra cứu, theo dõi tiến độ hồ sơ của người dân thông qua cổng dịch vụ công và các nền tảng số khác.
Điều này không chỉ đơn thuần là thuận tiện về mặt kỹ thuật, mà còn tạo ra một bước “đổi vai” trong mối quan hệ giữa chính quyền - người dân - doanh nghiệp: từ tiếp nhận yêu cầu đơn lẻ sang điều hành liên thông, cập nhật theo thời gian thực, với dữ liệu đóng vai trò như “mạch máu” kết nối tất cả bộ phận, cấp quản lý. Các nhà quản trị ở Bắc Ninh đang chuyển dần sang việc sử dụng dữ liệu làm cơ sở đánh giá hiệu quả, thay vì phụ thuộc vào báo cáo giấy hay phán đoán chủ quan.
Dữ liệu là nền tảng thúc đẩy kinh tế số
Khi cải cách hành chính vận hành ổn định, dữ liệu mở ra những giá trị lớn hơn trong phát triển kinh tế. Bắc Ninh không chỉ là một trung tâm công nghiệp quy mô lớn với sản lượng điện tử và sản phẩm công nghệ góp phần chính trong giá trị sản xuất của toàn tỉnh, mà còn đang hướng tới phát triển mạnh kinh tế số với mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm khoảng 45% GRDP, trở thành động lực tăng trưởng chủ lực.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng mỗi năm ít nhất 5 bộ dữ liệu mở chất lượng cao, hướng tới có 20 bộ dữ liệu mở vào năm 2030, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm phục vụ phát triển kinh tế số và xã hội số. Các dữ liệu này khi được mở, chia sẻ và kết nối đúng cách sẽ trở thành nguồn đầu vào quý giá cho các quy trình sản xuất, chuỗi cung ứng thông minh, dịch vụ logistics, nông nghiệp số, thương mại điện tử và du lịch thông minh.
Đồng thời, Bắc Ninh đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ trọng điểm như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), blockchain, IoT, digital twin để tăng khả năng phân tích, dự báo và tối ưu hóa. Đây không còn là xu hướng tương lai xa vời mà là động lực phát triển trong ngắn hạn và trung hạn: từ tối ưu sản xuất, giảm chi phí đến cải thiện sản phẩm, dịch vụ và tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp địa phương.
Dây chuyền sản xuất tại Công ty trách nhiệm hữu hạn SUNWODA Việt Nam, Khu công nghiệp Vân Trung (Ảnh minh họa).
Hạ tầng dữ liệu gắn với an toàn, ưu tiên nhân lực số
Không thể phủ nhận rằng dữ liệu chỉ hữu ích khi đảm bảo chất lượng và an toàn. Chính vì vậy, Bắc Ninh xác định mục tiêu xây dựng Trung tâm Dữ liệu tỉnh hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc gia, với độ tin cậy cao, bảo mật chặt chẽ và khả năng mở rộng linh hoạt.
Cùng với đó, tỉnh đã ban hành Quy chế quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc quản lý dữ liệu theo chiến lược quốc gia. Quy chế này định hướng xây dựng trung tâm điều hành dữ liệu mở, tích hợp các bộ dữ liệu lớn, phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu lớn.
Yếu tố an toàn dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân và an ninh mạng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin xã hội. Khi người dân và doanh nghiệp yên tâm chia sẻ dữ liệu, qua cổng dịch vụ công hoặc các nền tảng trực tuyến, thì hệ sinh thái dữ liệu mới thực sự phát huy giá trị.
Để chiến lược dữ liệu thành công, nhân lực số là một trong những ưu tiên hàng đầu. Bắc Ninh đã xác định rõ cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, lao động và cộng đồng dân cư; trong đó có các chương trình phổ cập nền tảng số để mọi người dân đều có khả năng “hiểu - dùng - hưởng lợi” từ công nghệ và dữ liệu.
Đây cũng là một bước đi chiến lược nhằm khắc phục khoảng cách số giữa nhóm người đã tiếp cận công nghệ và những người chưa quen. Khi kỹ năng dữ liệu trở thành một phần của kỹ năng sống, từ công chức đến doanh nhân nhỏ, bộ máy quản trị dữ liệu mới vận hành hiệu quả và bền vững.
Bắc Ninh đang đặt dữ liệu ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển đến năm 2035. Không phải coi dữ liệu là mục tiêu tự thân, mà coi dữ liệu là nền tảng để cải thiện quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ, thúc đẩy kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu.
Thách thức phía trước vẫn còn lớn: từ xây dựng năng lực con người đủ sức vận hành hệ thống, đến kỷ luật dữ liệu trong cơ quan công quyền, từ việc xử lý dữ liệu sai lệch đến nguy cơ bảo mật trong bối cảnh rủi ro mạng ngày càng phức tạp. Nhưng việc Bắc Ninh xác lập đúng vai trò dữ liệu ngay từ đầu là một điều kiện quan trọng để vượt qua những thách thức đó.
Trong cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng dựa nhiều vào chất lượng quản trị và môi trường phát triển, dữ liệu có thể trở thành lợi thế chiến lược mới của Bắc Ninh nếu được quản trị tốt, sử dụng đúng mục đích và đặt trên nền tảng niềm tin xã hội. Khi đó, dữ liệu không chỉ phục vụ hiện tại mà còn là nền móng cho một giai đoạn phát triển bền vững, linh hoạt và bao trùm hơn cho tỉnh.
Tuệ Minh
