Một cửa số: Thủ tục không còn phụ thuộc địa giới hành chính

Ảnh minh họa.

Sau 5 năm triển khai Nghị định 45/2020/NĐ-CP của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, cùng với việc tổ chức lại mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bắc Ninh từng bước hình thành “một cửa số” - nơi việc tiếp nhận, xử lý và trả kết quả thủ tục hành chính được vận hành trên nền tảng điện tử, vượt qua rào cản địa giới hành chính vốn tồn tại lâu nay.

Hiện thực hóa nguyên tắc “không phụ thuộc địa giới”

Trước đây, khi thực hiện một thủ tục hành chính, người dân thường phải đến đúng cơ quan có thẩm quyền theo địa bàn cư trú hoặc nơi đăng ký kinh doanh. Việc đi lại, bổ sung hồ sơ nhiều lần là điều không tránh khỏi. Đến nay, với việc triển khai đồng bộ cơ chế một cửa trên môi trường điện tử, Bắc Ninh đã thực hiện 100% thủ tục hành chính theo nguyên tắc một cửa, một cửa liên thông, đồng thời không phụ thuộc địa giới hành chính. Điều này đồng nghĩa: người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ Trung tâm Phục vụ hành chính công hoặc điểm tiếp nhận nào trong tỉnh; không bị ràng buộc bởi địa bàn cư trú; có thể theo dõi, nhận kết quả trực tuyến.

Trong bối cảnh nhiều địa phương được sắp xếp lại đơn vị hành chính, phạm vi phục vụ mở rộng, cách làm này giúp giảm đáng kể chi phí thời gian và đi lại cho người dân, doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa nguyên tắc “không phụ thuộc địa giới”, Bắc Ninh triển khai mô hình “Một trung tâm – nhiều điểm phục vụ”. Thay vì chỉ tập trung tại một đầu mối, hệ thống được tổ chức theo hướng: Trung tâm dữ liệu và điều hành tập trung; các điểm tiếp nhận được bố trí linh hoạt tại cơ sở; quy trình xử lý thống nhất trên toàn hệ thống.

Việc bổ sung các điểm tiếp nhận, trong đó có điểm tại phường Kinh Bắc, giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ hành chính công, đặc biệt tại khu vực đông dân cư.

Song song với đó, bộ phận một cửa cấp xã được củng cố cả về nhân lực và điều kiện vận hành. Cán bộ được đào tạo kỹ năng xử lý hồ sơ điện tử, bảo đảm việc tiếp nhận và giải quyết thủ tục diễn ra thông suốt.

Không gian tiếp nhận cũng được tổ chức theo hướng thân thiện, dễ tiếp cận: niêm yết đầy đủ thủ tục, quy trình; công khai địa chỉ phản ánh kiến nghị; bố trí thiết bị hỗ trợ người dân tra cứu và nộp hồ sơ.

Hồ sơ xử lý nhanh, minh bạch từng khâu

Năm 2025, toàn tỉnh tiếp nhận hơn 1,34 triệu hồ sơ thủ tục hành chính. Trong đó: cấp tỉnh tiếp nhận hơn 221.000 hồ sơ, gần như toàn bộ qua trực tuyến; cấp xã tiếp nhận gần 300.000 hồ sơ, với tỷ lệ trực tuyến đạt trên 81%. Ở cấp tỉnh, tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước và đúng hạn đạt 99,15%. Ở cấp xã, con số này đạt tới 99,92%.

Những con số này cho thấy hệ thống một cửa không chỉ vận hành thông suốt, mà còn bảo đảm tiến độ xử lý hồ sơ ở mức cao.

Quan trọng hơn, toàn bộ quá trình xử lý đều được cập nhật trên hệ thống điện tử. Mỗi hồ sơ có trạng thái rõ ràng, từ tiếp nhận, xử lý đến trả kết quả, giúp người dân dễ dàng theo dõi.

Đây là điểm khác biệt so với trước đây, khi việc giải quyết thủ tục phụ thuộc nhiều vào trao đổi trực tiếp, khó kiểm soát tiến độ.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là cách người dân tiếp cận thủ tục hành chính. Nếu trước đây, người dân thường phải hỏi, chờ, bổ sung hồ sơ nhiều lần, thì nay có thể: tra cứu thủ tục bằng mã QR ngay tại điểm tiếp nhận; nộp hồ sơ trực tuyến hoặc được hướng dẫn tại chỗ; thanh toán phí, lệ phí qua hình thức điện tử; theo dõi tiến độ xử lý trên hệ thống.

Tại nhiều địa phương, cán bộ một cửa trực tiếp hỗ trợ người dân thao tác trên hệ thống, giúp rút ngắn thời gian làm quen với dịch vụ công trực tuyến.

Các mô hình hỗ trợ ngoài giờ như “Ngày thứ Sáu không hẹn”, “Ngày Chủ nhật vì dân” cũng được triển khai, tạo điều kiện cho người dân hoàn thành thủ tục mà không bị phụ thuộc vào giờ hành chính. Những yếu tố này góp phần nâng tỷ lệ hài lòng của người dân trong giải quyết thủ tục hành chính lên mức cao, gần 99%.

Với cách tổ chức hiện nay, “một cửa” không còn được hiểu đơn thuần là một quầy tiếp nhận hồ sơ, mà là một hệ thống vận hành thống nhất. Người dân có thể bắt đầu thủ tục ở một điểm tiếp nhận, theo dõi quá trình xử lý trên môi trường điện tử và nhận kết quả mà không cần quay lại nhiều lần. Điều này chỉ có thể thực hiện khi: dữ liệu được đồng bộ; quy trình được chuẩn hóa; hệ thống công nghệ vận hành ổn định. Nói cách khác, “một cửa số” là sự kết hợp giữa tổ chức bộ máy và nền tảng số, tạo ra một quy trình liền mạch từ đầu đến cuối.

Công dân thanh toán trực tuyến phí thủ tục hành chính.

Những điểm cần tiếp tục hoàn thiện

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, việc triển khai một cửa số vẫn còn một số khó khăn.

Trong thực tế, việc sử dụng đồng thời nhiều hệ thống thông tin của các bộ, ngành khiến cán bộ phải thao tác trên nhiều nền tảng khác nhau. Giao diện chưa thống nhất, quy trình chưa đồng bộ, đôi khi ảnh hưởng đến tiến độ xử lý.

Ở một số lĩnh vực, thủ tục còn phức tạp, việc liên thông giữa các cơ quan chưa thực sự trơn tru, khiến người dân vẫn cần hỗ trợ trực tiếp.

Ngoài ra, một bộ phận người dân, nhất là ở cơ sở, vẫn chưa quen với việc thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử, đòi hỏi phải tiếp tục tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ.

Sau 5 năm triển khai Nghị định 45 của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, có thể thấy rõ một chuyển biến: từ việc tổ chức lại quy trình tiếp nhận hồ sơ sang thay đổi cách phục vụ người dân.

Khi thủ tục không còn phụ thuộc địa giới hành chính, khi người dân có thể lựa chọn nơi nộp hồ sơ và theo dõi tiến độ xử lý một cách chủ động, thì cải cách hành chính đã đi vào thực chất.

Tuy nhiên, để “một cửa số” phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng: đồng bộ hệ thống giữa các cấp, các ngành; đơn giản hóa quy trình, giảm thành phần hồ sơ; nâng cao chất lượng phục vụ tại cơ sở. Bởi điều người dân quan tâm không phải là hệ thống được tổ chức ra sao, mà là thủ tục có thực sự thuận tiện, nhanh chóng và dễ tiếp cận hay không.

Đó cũng là thước đo rõ nhất cho hiệu quả của cải cách hành chính trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay.

Tuệ Minh