Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công đang trở thành yêu cầu trọng tâm đối với các địa phương. Thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh sau hợp nhất cho thấy, việc tổ chức lại bộ máy hành chính gắn với chuyển đổi số không chỉ đặt ra áp lực lớn đối với hoạt động quản lý nhà nước mà còn đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ phương thức phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Với nhiều giải pháp đồng bộ về quản trị, phân cấp, ứng dụng dữ liệu số và tổ chức hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp, Bắc Ninh từng bước nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm hoạt động phục vụ người dân, doanh nghiệp thông suốt, hiệu quả. Từ thực tiễn đó cho thấy, chất lượng phục vụ hành chính công phụ thuộc rất lớn vào năng lực điều hành, mức độ đồng bộ giữa cải cách hành chính với chuyển đổi số và việc lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Trong tiến trình cải cách hành chính hiện nay, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý và hoạt động phục vụ hành chính công ở địa phương. Nếu như trước đây cải cách hành chính chủ yếu tập trung vào đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ thì hiện nay yêu cầu đặt ra còn là bảo đảm tính liên thông, minh bạch, thuận tiện và nâng cao trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp trên môi trường số.
Bắc Ninh chú trọng đổi mới phương thức quản trị theo hướng dựa trên dữ liệu thời gian thực
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Trong bối cảnh đó, hoạt động phục vụ hành chính công trở thành lĩnh vực chịu tác động trực tiếp và rõ nét nhất, đồng thời là “thước đo” quan trọng phản ánh hiệu quả điều hành, chất lượng phục vụ và môi trường đầu tư của địa phương.
THỰC TIỄN PHỤC VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG TẠI TỈNH BẮC NINH SAU HỢP NHẤT
Tỉnh Bắc Ninh là một trong những địa phương có tính đặc thù trong giai đoạn hiện nay khi chính thức đi vào hoạt động theo mô hình mới từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh trước đây. Sau sắp xếp, tỉnh có diện tích tự nhiên 4.718,6 km², quy mô dân số gần 3,62 triệu người; toàn tỉnh được tổ chức thành 99 đơn vị hành chính cấp xã. Cùng với đó, cấp tỉnh tổ chức lại còn 15 sở và cơ quan tương đương. Đây là quá trình chuyển đổi có quy mô lớn, tác động trực tiếp tới toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước và phục vụ hành chính công trên địa bàn.
Sau hợp nhất, Bắc Ninh đồng thời phải giải quyết nhiều nhiệm vụ lớn đan xen: kiện toàn tổ chức bộ máy của tỉnh mới; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước thông suốt; đồng thời duy trì và nâng cao chất lượng phục vụ đối với hơn 3,6 triệu người dân cùng cộng đồng doanh nghiệp đông đảo trên địa bàn.
Khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu không chỉ nằm ở quy mô địa bàn hay số lượng đơn vị hành chính mới, mà còn ở sự khác biệt về hạ tầng số, quy trình giải quyết thủ tục hành chính, phương thức quản lý và trình độ chuyển đổi số giữa các địa phương trước hợp nhất. Nhiều đơn vị hành chính cấp xã mới được thành lập chưa kịp ổn định tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và quy trình xử lý công việc.
Theo Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp ban hành kèm Quyết định số 766/QĐ-TTg ngày 23/6/2022 của Thủ tướng Chính phủ, thời điểm đầu tháng 8/2025, Bắc Ninh thuộc nhóm dưới trung bình trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đây là điểm xuất phát tương đối thấp đối với một tỉnh vừa thực hiện hợp nhất, trong khi khối lượng công việc phát sinh rất lớn và yêu cầu duy trì chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp được đặt ra ngay từ những ngày đầu vận hành bộ máy mới.
Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 5 tháng triển khai đồng bộ các giải pháp, đến ngày 31/12/2025, Bắc Ninh đạt 96,83 điểm theo Bộ chỉ số 766, dẫn đầu toàn quốc trong 15 tuần liên tiếp. Trong năm 2025, toàn tỉnh tiếp nhận trên 1,33 triệu hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết trước và đúng hạn đạt 99,91% ở cấp tỉnh và 99,96% ở cấp xã; chỉ số số hóa hồ sơ và mức độ hài lòng đạt lần lượt 97% và 99,2%.
Kết quả trên cho thấy, trong điều kiện có nhiều biến động về tổ chức bộ máy và phương thức quản lý, việc duy trì và nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công là hoàn toàn khả thi nếu địa phương có giải pháp điều hành phù hợp, lấy người dân làm trung tâm và gắn cải cách hành chính với chuyển đổi số thực chất.
Thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy, trong điều kiện vừa thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vừa triển khai chuyển đổi số và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chất lượng phục vụ hành chính công phụ thuộc rất lớn vào năng lực điều hành, khả năng thích ứng của bộ máy và mức độ đồng bộ giữa cải cách hành chính với chuyển đổi số.
Một trong những giải pháp nổi bật của Bắc Ninh trong giai đoạn vừa qua là triển khai đồng bộ các mô hình hỗ trợ trực tiếp người dân tại cơ sở. Toàn bộ 99/99 xã, phường đồng loạt triển khai các mô hình “Ngày thứ Sáu nhanh”, “Ngày Chủ nhật vì dân”, “Thủ tục hành chính tại nhà”. Trong nửa cuối năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 1.800 buổi hỗ trợ trực tiếp với sự tham gia của trên 11.600 lượt cán bộ và tình nguyện viên; hỗ trợ người dân thực hiện khoảng 117.500 hồ sơ thủ tục hành chính và kích hoạt thêm hơn 17.000 tài khoản VNeID.
Điểm đáng chú ý là các hoạt động hỗ trợ được tập trung vào nhóm người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở vùng sâu, vùng xa - những nhóm thường gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Điều này cho thấy chuyển đổi số trong phục vụ hành chính công không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà còn phải bảo đảm tính bao trùm xã hội, tránh tạo ra khoảng cách số trong tiếp cận dịch vụ hành chính công.
Cùng với việc hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, Bắc Ninh triển khai mô hình “Một Trung tâm - nhiều điểm phục vụ”, mở rộng điểm tiếp nhận hồ sơ ngoài trụ sở chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân. Tại một số địa bàn phát sinh khối lượng hồ sơ lớn như khu vực triển khai Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, tỉnh chủ động mở thêm điểm tiếp nhận hồ sơ đất đai tại xã Nhân Thắng để giảm tải cho Bộ phận Một cửa xã Gia Bình. Cách làm này cho thấy tư duy điều hành linh hoạt, chủ động xử lý áp lực hồ sơ theo thực tiễn từng địa bàn thay vì áp dụng cứng nhắc một mô hình chung.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các dự án trọng điểm, tỉnh triển khai cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế và đăng ký kinh doanh. Theo đánh giá của tỉnh, các giải pháp này giúp giảm khoảng 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần giúp Bắc Ninh tiếp tục duy trì sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư sau hợp nhất.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực thực thi ở cấp cơ sở. Tỉnh đã phân cấp 135 nội dung và ủy quyền 227 nội dung quản lý nhà nước; trong tổng số 1.008 nhiệm vụ phân định thẩm quyền có 307 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp xã. Đi đôi với đó, tỉnh tăng cường điều động, biệt phái cán bộ từ cấp tỉnh xuống cấp xã ở các lĩnh vực then chốt; đồng thời tổ chức nhiều lớp đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, công chức.
Thực tiễn triển khai cho thấy, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trở thành cấp trực tiếp tiếp xúc với người dân nhiều hơn, khối lượng công việc lớn hơn và yêu cầu xử lý tình huống thực tiễn cũng phức tạp hơn. Vì vậy, phân cấp, phân quyền chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với tăng cường năng lực và điều kiện bảo đảm cho cấp cơ sở.
Song song với đó, Bắc Ninh chú trọng đổi mới phương thức quản trị theo hướng dựa trên dữ liệu thời gian thực. Tỉnh ban hành bộ tiêu chí đánh giá hoạt động của các cơ quan giải quyết thủ tục hành chính, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã và đội ngũ làm việc tại Bộ phận Một cửa. Hệ thống đánh giá hoạt động tự động, công khai kết quả hằng tuần và gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Đây là bước chuyển đáng chú ý từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị công hiện đại dựa trên dữ liệu. Việc công khai kết quả và lượng hóa trách nhiệm cá nhân đã tạo áp lực cải thiện thường xuyên đối với đội ngũ thực thi công vụ, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong hoạt động hành chính.
Bên cạnh các giải pháp tổ chức và quản trị, tỉnh Bắc Ninh cũng tập trung hoàn thiện hạ tầng số dùng chung gắn với Đề án 06 của Chính phủ và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tỉnh đã hoàn thành kết nối Hệ thống điều hành thông minh (IOC) với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; làm sạch và đồng bộ dữ liệu đất đai; cấu hình quy trình điện tử đối với 100% thủ tục hành chính cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời bảo đảm 100% thủ tục liên quan đến doanh nghiệp được cung cấp trực tuyến.
MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN BẮC NINH
Từ thực tiễn triển khai tại Bắc Ninh, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm đáng chú ý đối với hoạt động phục vụ hành chính công trong bối cảnh hiện nay.
Trước hết, vai trò của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định trong giai đoạn chuyển đổi tổ chức bộ máy và phương thức quản trị. Trong điều kiện có nhiều biến động về tổ chức, nhân sự và địa giới hành chính, nếu thiếu sự chỉ đạo trực tiếp, quyết liệt và thường xuyên của cấp ủy, chính quyền thì rất khó tạo được sự thống nhất trong hành động và duy trì chất lượng phục vụ.
Thứ hai, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được gắn với cải cách quy trình và đổi mới phương thức quản trị. Công nghệ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người và tổ chức thực thi; ngược lại, nếu quy trình hành chính chưa được cải cách đồng bộ thì việc ứng dụng công nghệ khó tạo ra chuyển biến thực chất.
Thứ ba, phục vụ hành chính công trong bối cảnh chuyển đổi số cần bảo đảm tính bao trùm xã hội. Việc hỗ trợ người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa tiếp cận dịch vụ công trực tuyến là yêu cầu cần được quan tâm đúng mức nhằm bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng với dịch vụ hành chính công.
MỘT SỐ GỢI MỞ CHÍNH SÁCH
Từ những kết quả và kinh nghiệm thực tiễn trên, để tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cần quan tâm một số định hướng lớn.
Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp theo hướng thống nhất, chuyên nghiệp và hiện đại.
Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả phục vụ hành chính công dựa trên dữ liệu thời gian thực, gắn trách nhiệm cá nhân với chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Đồng thời, cần tiếp tục đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung, kết nối đồng bộ giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu địa phương nhằm phục vụ điều hành, quản trị và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế đặc thù để thu hút nguồn nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số làm việc tại cơ sở, nhất là tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã.
Về lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện mô hình phục vụ hành chính công không phụ thuộc địa giới hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong tiếp cận dịch vụ công.
Trong bối cảnh cả nước đang tiếp tục triển khai mạnh mẽ cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức mô hình chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy việc duy trì và nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công là hoàn toàn khả thi nếu có sự chỉ đạo quyết liệt, phương thức quản trị phù hợp và các giải pháp lấy người dân làm trung tâm.
Những kết quả bước đầu của Bắc Ninh mới chỉ là kinh nghiệm thực tiễn trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới. Tuy nhiên, đây có thể được xem là những gợi mở hữu ích cho quá trình tiếp tục hoàn thiện mô hình phục vụ hành chính công trong điều kiện chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.
Hai là, xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả cung ứng dịch vụ công dựa trên dữ liệu thời gian thực, gắn trách nhiệm cá nhân với chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Ba là, tiếp tục đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung, kết nối đồng bộ giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu địa phương nhằm phục vụ điều hành, quản trị và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số.
Bốn là, nghiên cứu cơ chế đặc thù để thu hút nguồn nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số làm việc tại cơ sở, nhất là tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã.
Năm là, tiếp tục hoàn thiện mô hình cung ứng dịch vụ hành chính công không phụ thuộc địa giới hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong tiếp cận dịch vụ công.
Trong bối cảnh cả nước đang tiếp tục triển khai mạnh mẽ cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức mô hình chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy việc duy trì và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ hành chính công là hoàn toàn khả thi nếu có sự chỉ đạo quyết liệt, phương thức quản trị phù hợp và các giải pháp lấy người dân làm trung tâm.
Những kết quả bước đầu của Bắc Ninh mới chỉ là kinh nghiệm thực tiễn trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới. Tuy nhiên, đây có thể được xem là những gợi mở hữu ích cho quá trình tiếp tục hoàn thiện mô hình cung ứng dịch vụ hành chính công trong điều kiện chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.
