Thực tiễn giải quyết thủ tục hành chính tại Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh trong sáu tháng đầu năm 2026 cho thấy, khi dữ liệu được số hóa đồng bộ, chất lượng phục vụ được nâng lên rõ rệt. Nhưng cũng từ thực tiễn ấy, một vấn đề khác được đặt ra: điểm nghẽn của cải cách hành chính giờ đây không còn chủ yếu nằm ở con người mà nằm ở hạ tầng số và khả năng liên thông dữ liệu.
Ảnh minh họa.
Nếu vài năm trước, áp lực lớn nhất tại bộ phận một cửa là hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ giấy thì nay, công việc ấy đã thay đổi đáng kể. Người dân, doanh nghiệp dần quen với việc nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và phần mềm chuyên ngành của Bộ Khoa học và Công nghệ. Hồ sơ được tiếp nhận trên môi trường điện tử, được số hóa ngay từ đầu và lưu trữ để sử dụng cho những lần giao dịch tiếp theo.
Đó là thay đổi tác động trực tiếp đến trải nghiệm của người dân. Khi dữ liệu đã có trên hệ thống, người thực hiện thủ tục không còn phải mang theo nhiều loại giấy tờ hay kê khai lặp đi lặp lại những thông tin giống nhau. Cán bộ tiếp nhận cũng dành ít thời gian hơn cho việc kiểm tra giấy tờ, có thêm điều kiện tập trung vào hướng dẫn và xử lý hồ sơ.
Những con số trong báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ phần nào phản ánh sự thay đổi ấy. Sáu tháng đầu năm 2026, toàn bộ 1.505 hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận theo hình thức trực tuyến. Toàn bộ hồ sơ thuộc thẩm quyền giải quyết đều được số hóa và kết quả giải quyết được cấp dưới dạng điện tử.
Hiệu quả của quá trình này được thể hiện ở chất lượng giải quyết thủ tục hành chính. Trong tổng số 1.479 hồ sơ đã hoàn thành, có 1.476 hồ sơ được trả trước hạn, chỉ một hồ sơ đúng hạn và hai hồ sơ quá hạn. Điều đáng chú ý là hai hồ sơ quá hạn không xuất phát từ việc chậm xử lý của cán bộ mà do hệ thống kỹ thuật gặp lỗi trong quá trình ký duyệt điện tử và đã được khắc phục ngay sau đó.
Chi tiết nhỏ ấy lại gợi ra một vấn đề lớn. Nếu trước đây, nguyên nhân khiến hồ sơ chậm thường đến từ quy trình xử lý hoặc trách nhiệm của con người thì nay, khi quy trình đã được chuẩn hóa và số hóa, chất lượng vận hành của hệ thống công nghệ thông tin trở thành yếu tố quyết định.
Điều này cũng được phản ánh khá rõ trong báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ. Mặc dù việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ cơ bản thông suốt, hệ thống phần mềm trong quá trình chuyển đổi vẫn chưa ổn định. Một số chức năng thống kê chưa được hoàn thiện, như thống kê hồ sơ trả qua dịch vụ bưu chính công ích, phí, lệ phí phát sinh hay phân loại thủ tục hành chính theo từng mức độ cung cấp dịch vụ công. Những bất cập này không làm đình trệ việc giải quyết hồ sơ, nhưng khiến công tác quản lý, theo dõi và đánh giá chất lượng phục vụ gặp nhiều khó khăn.
Đây cũng là thực tế không riêng của một đơn vị. Khi chuyển từ xử lý thủ công sang môi trường số, phần khó nhất không còn là đưa hồ sơ lên máy tính mà là làm cho các phần mềm thông suốt được với nhau, dữ liệu được cập nhật đồng bộ và có thể khai thác phục vụ công việc hằng ngày.
Thực tiễn tại Sở Khoa học và Công nghệ cũng cho thấy một chuyển biến đáng mừng khác. Người dân và doanh nghiệp đã dần coi dịch vụ công trực tuyến là cách làm quen thuộc thay vì lựa chọn bất đắc dĩ. Đó là kết quả của quá trình hướng dẫn, hỗ trợ bền bỉ, đồng thời phản ánh niềm tin ngày càng lớn vào môi trường giải quyết thủ tục hành chính trên nền tảng số.
Nhưng chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân không cần quan tâm hồ sơ của mình đang nằm ở phần mềm nào, do cơ quan nào quản lý. Điều họ cần là nộp hồ sơ một lần, theo dõi được tiến độ và nhận kết quả đúng hẹn. Muốn vậy, phía sau mỗi thủ tục phải là một hệ thống dữ liệu thống nhất, kết nối thông suốt và vận hành ổn định.
Có thể xem kết quả sáu tháng đầu năm 2026 của Sở Khoa học và Công nghệ là một lát cắt của quá trình chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính. Những kết quả đạt được cho thấy khi quy trình được chuẩn hóa và dữ liệu được số hóa, chất lượng phục vụ được nâng lên rõ rệt. Nhưng những khó khăn về hạ tầng kỹ thuật cũng nhắc rằng, cải cách hành chính không dừng lại ở việc đưa thủ tục lên môi trường điện tử.
Đích đến của chuyển đổi số không phải là có thêm một phần mềm hay thêm một cổng dịch vụ công. Đích đến là để dữ liệu thay người dân đi lại, để cơ quan nhà nước phục vụ nhanh hơn, chính xác hơn và minh bạch hơn. Khi dữ liệu thực sự trở thành "dòng chảy" xuyên suốt trong hoạt động quản lý, mỗi thủ tục hành chính sẽ bớt đi một loại giấy tờ, mỗi người dân sẽ bớt đi một lần chờ đợi. Đó cũng là thước đo rõ nhất cho hiệu quả của cải cách hành chính và quá trình xây dựng chính quyền số.
Tuệ Minh
