Đổi mới sáng tạo không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp hay nhà khoa học. Trên thực tế, vai trò của chính quyền địa phương đóng vai trò hàng đầu, quyết định bối cảnh thể chế, cơ chế hỗ trợ, cải cách hành chính, và đặc biệt là tinh thần kiến tạo thay vì quản lý hành chính truyền thống. Bối cảnh này càng rõ nét hơn khi Bắc Ninh vừa hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, mở rộng phạm vi quản lý, đồng thời đặt ra yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp một cách nhanh nhạy và hiệu quả hơn.
Ứng dụng công nghệ số vào thiết bị tra cứu thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bắc Ninh (Ảnh minh họa).
Cải cách hành chính gắn với đổi mới sáng tạo
Tại diễn đàn về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tổ chức ở Bắc Ninh năm 2025, Chủ tịch UBND tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành đã khẳng định quyết tâm đẩy mạnh đổi mới sáng tạo với sự tham gia rộng khắp của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Tinh thần này được thể hiện trong các phong trào thi đua thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, với sự tham gia của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học .
Khi chính quyền đặt mục tiêu đổi mới sáng tạo lên ngang bằng với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội khác, bộ máy quản lý buộc phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo”.
Một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp là thủ tục hành chính phức tạp, kéo dài, gây tốn kém thời gian và chi phí. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nhỏ, nơi mà nguồn lực cho nhân sự và tài chính vốn đã hạn chế.
Chính quyền Bắc Ninh, nhận thức rõ điều đó, đã lồng ghép đổi mới sáng tạo vào chương trình cải cách hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, số hóa quy trình giải quyết thủ tục, cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Khi quy trình được số hóa, dữ liệu được chia sẻ và thủ tục rút ngắn, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để tập trung cho sản xuất và đổi mới công nghệ.
Phân công rõ trách nhiệm, gắn với người đứng đầu
Trong Kế hoạch nâng cao PII cấp địa phương, Bắc Ninh yêu cầu phân công trách nhiệm cụ thể cho từng sở, ngành, đơn vị và nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong triển khai các nhiệm vụ đổi mới sáng tạo . Đây là bước đi quan trọng để tránh tình trạng “đầu bài có nhưng không ai chịu trách nhiệm”.
Khi trách nhiệm được phân rõ kết hợp với chỉ số theo dõi, đánh giá hiệu quả công việc, bộ máy hành chính sẽ có động lực lớn hơn để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động khoa học - công nghệ đi vào thực chất.
Người dân phường Bắc Giang tìm hiểu thủ tục hành chính thông qua trợ lý ảo.
Thay đổi phương thức quản lý không chỉ là thay đổi thủ tục, mà còn là thay đổi tư duy. Trong nhiều năm, bộ máy hành chính thường dựa vào hồ sơ giấy, dùng kiểm tra, kiểm soát để giải quyết công việc. Đổi mới sáng tạo đòi hỏi chuyển sang quản lý theo dữ liệu, phân tích kết quả và đo lường hiệu quả.
Khi chính quyền thực hiện đổi mới nội bộ, thời gian giải quyết công việc rút ngắn, minh bạch tăng lên và dịch vụ công trở nên thuận tiện hơn, niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào chính sách đổi mới sáng tạo sẽ được củng cố.
Việc kiến tạo chính sách không chỉ giới hạn ở cấp tỉnh. Nhiều quốc gia đang áp dụng chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương để tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các vùng, giúp thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế. Bộ Khoa học và Công nghệ khi công bố PII đã nhấn mạnh tính công cụ của chỉ số này không chỉ cho cơ quan quản lý mà còn cho nhà đầu tư khi lựa chọn địa điểm sản xuất - kinh doanh.
Bắc Ninh có thể học hỏi từ các mô hình địa phương khác trong nước và thế giới, biến đổi mới sáng tạo thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ là thước đo báo cáo.
Chính quyền địa phương không thể đứng ngoài cuộc trong cuộc cách mạng đổi mới sáng tạo. Khi tư duy quản lý chuyển sang kiến tạo, nghĩa là chủ động tạo điều kiện, tháo gỡ rào cản, và hỗ trợ doanh nghiệp, thì khoa học - công nghệ mới thực sự đóng vai trò động lực cho tăng trưởng bền vững.
Bắc Ninh đang đi theo hướng này: phân công rõ trách nhiệm, đẩy mạnh cải cách hành chính, số hóa nền hành chính, và kết nối với doanh nghiệp. Tất cả đều nhằm mục tiêu đổi mới sáng tạo vì niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào tương lai phát triển.
Tuệ Minh
